^*kontraŭ ^UV

I.

^*kontraŭ

Prepozicio montranta:

1.

Ion antaŭ iu persono aŭ objekto, de ĝi apartigita per libera interspaco: la urbdomo staras kontraŭ la katedralo; la du mimikistoj sidiĝis unu kontraŭ la dua ^FK ; li distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis tiujn partojn unu kontraŭ la alia [1]; vilaĝoj kuŝas sur la dekstra kaj maldekstra bordo, unu kontraŭ la alia. kontraŭflanke al, kontraŭvizaĝe al, rigarde al, vidalvide al

2.

Personon aŭ aferon, kun kiu oni komparas alian: supereco de homo kontraŭ bruto ne ekzistas [2]; multigu vin miloble kontraŭ via nuna nombro [3]; tiuj popoloj vivas sub regado, kontraŭ kiu ili preferus la Turkan.

3.

Aferon, por kiu oni ŝanĝas ion: Arabujo […] komercis kun vi, donante al vi ŝafidojn […] kontraŭ viaj komercaĵoj [4]; du kamaradoj aĉetis de li la birdon kontraŭ kelke da spesdekoj [5]; kontraŭ dek svisaj frankoj mi sendas serion da aŭstraj poŝtmarkoj; ŝanĝi varojn kontraŭ varoj pro ²anstataŭ, por

4.

Personon aŭ aferon, al kiu estas direktata ago aŭ sento: ŝi eltiras siajn blankajn manojn kontraŭ la ŝipo [6]; [ŝi] alĵetis sin kontraŭ la muron, frapegis ĝin [7]; levi la vizaĝon kontraŭ la plafonon ^Marta ; ŝi levis kontraŭ la junan virinon siajn okulojn ^Marta ; vi estas tro bona kontraŭ mi [8]; ankaŭ Amalio estas ne indiferenta kontraŭ li [9]; kontraŭ neniu oni devas esti maljusta [10]; nur la sola Aliturus, kiu, komence malamike agordita kontraŭ la kristanoj, nune kompatis ilin [11]; kiel li agis kontraŭ mi, tiel mi agos kontraŭ li [12]; se iu ŝtopas sian orelon kontraŭ kriado de malriĉulo, li ankaŭ vokos kaj ne estos aŭskultata [13]; malobeemaj vi estis kontraŭ la Eternulo [14].

5.

Aferon, kies naturan pozicion, direkton aŭ tendencon oni inversigas: karesi kontraŭ la haroj ^PrV ; froteti [la katon] kontraŭ la haroj [15]; naĝi kontraŭ la fluo; agi kontraŭ la kutimoj, la leĝon; paroli kontraŭ sia penso, konscienco.

6.

Aferon aŭ personon, al kiu estas direktata batala, opozicia, malfavora aŭ malhelpa ago: kuracilo kontraŭ febro; panon vi donis al ili kontraŭ ilia malsato [16]; kontraŭ malfeliĉo baroj ne ekzistas; dubo gardas kontraŭ risko ^PrV ; li savis Danielon kontraŭ leonoj [17]; kion vi volas, ke mi faru kontraŭ tio [18]? diskuti pri la por kaj la kontraŭ; elpaŝi kontraŭ iun ^MT ; militi, ribeli, konspiri, komploti, iri, marŝi, batali, ekpafi kontraŭ iu(n); kontraŭ tuta kohorto eĉ Herkulo estas malforta ^PrV ; ŝi levas la bastonon kontraŭ lin [19]; tiu, kiu ne estas kontraŭ vi, estas por vi [20]; la komitato nenion havos (riproĉos) kontraŭ Svisujo [21]; via agado indignigas ĉiujn kontraŭ vi [22]; kontraŭ min mem sin turnis mia ruzo ^Hamlet ; mi levos kontraŭ vin nacion, kiu premos vin [23]; Kaino leviĝis kontraŭ sian fraton kaj mortigis lin [24]; la strikon estigis protestoj kontraŭ la malrapideco de la registaro apliki novan kaj jam subskribitan interkonsenton [25]; mi havas nenian plendon kontraŭ li ^Marta ; gardu min Dio kontraŭ amikoj, kontraŭ malamikoj mi gardos min mem ^PrV .

1. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 15:10
2. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 3:19
3. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 1:11
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥezkel 27:21
5. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Galoŝoj de feliĉo
6. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
7. Ferenc Szilágyi: La Granda Aventuro, VI.
8. Molière, trad. D-ro L. L. Zamenhof: Georgo Dandin, Akto Unua
9. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Kvara
10. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
11. Henryk Sienkiewicz, trad. Lidia Zamenhof: Quo Vadis, Ĉapitro LII
12. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 24:29
13. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 21:13
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 9:24
15. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Malbela anasido
16. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Neĥemja 9:15
17. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Daniel 6:27
18. Molière, trad. D-ro L. L. Zamenhof: Georgo Dandin, Akto Dua
19. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Historio el la dunoj
20. La Nova Testamento, Luko 9:50
21. L. L. Zamenhof: The Esperantist
22. Molière, trad. D-ro L. L. Zamenhof: Georgo Dandin, Akto Unua
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Amos 6:14
24. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 4:8
25. Monato, Jérémie Sabiyumva: Malsana servo, 2009

afrikanse:

teen

albane:

kundër

amhare:

ላይ

arabe:

ضد

armene:

դեմ

azerbajĝane:

qarşı

beloruse:

супраць, проці

bengale:

বিরুদ্ধে

birme:

ဆန့်ကျင်

bosne:

protiv

ĉine:

1. 对面 [duìmiàn], 当着 [dāngzhe], 面对 [miànduì] 4. 朝向 [cháoxiàng], 对 [duì], 假道 [jiǎdào], 扑面而来 [pūmiànérlái]

dane:

mod

estone:

vastu

eŭske:

aurka

filipine:

laban

france:

1. en face de, face à 2. comparé à, face à (comparé à) 3. contre (en échange de), en échange de 4. envers, vers (direction) 5. contre (en opposition avec), en opposition avec 6. contre (défavorablement à)

galege:

contra

germane:

1. gegenüber 2. gegenüber 3. gegen 4. gegen 5. gegen 6. gegen

guĝarate:

સામે

haitie:

kont

haŭse:

da

hinde:

के खिलाफ

hispane:

contra, enfrente de 1. frente a 2. en comparación con 3. por

hungare:

1. szemben 2. képest 3. ellenében 4. felé, irányában 5. ellenében 6. ellen

igbe:

megide

irlande:

i gcoinne

islande:

gegn

japane:

に対する

jave:

marang

jide:

קעℷן

jorube:

lodi si

kanare:

ವಿರುದ್ಧ

kartvele:

წინააღმდეგ

katalune:

1. davant, davant de, enfront, enfront de 2. sobre, en comparació de 3. per, a canvi de, en canvi de 4. envers 5. contra (en direcció contrària) 6. contra

kazaĥe:

қарсы

kimre:

erbyn

kirgize:

каршы

kmere:

ប្រឆាំងនឹង

koree:

에 대하여

korsike:

contru à

kose:

ngokuchasene

kroate:

protiv

kurde:

dijî

latine:

contra

latve:

pret

laŭe:

ຕໍ່

litove:

prieš

makedone:

против

malagase:

manohitra

malaje:

2. tentang

malajalame:

എതിരായി

malte:

kontra

maorie:

ki

marate:

विरुद्ध

monge:

tawm tsam

mongole:

эсрэг

nederlande:

1. tegen, tegenover 2. tegenover 3. tegen 4. tegen 5. tegen 6. tegen

nepale:

विरुद्ध

njanĝe:

motsutsa

okcidentfrise:

tsjin

panĝabe:

ਦੇ ਖਿਲਾਫ

paŝtue:

په وړاندې

pole:

przeciw, przeciwko, wbrew, wobec, anty-

portugale:

6. contra, em frente de, defronte de, em face de, para com, para, em troca de, em relação a, por

ruande:

kurwanya

rumane:

contra, împotriva, anti-, in comparatie

ruse:

1. против, напротив 3. за, на (при обмене) 4. против 5. против 6. против

samoe:

faasaga i

sinde:

خلاف

sinhale:

එරෙහිව

skotgaele:

aghaidh

slovene:

proti

somale:

ka hor

ŝone:

pamusoro

sote:

khahlanong le

sunde:

ngalawan

svahile:

dhidi ya

taĝike:

бар зидди

taje:

กับ

tamile:

எதிரான

tatare:

каршы

telugue:

వ్యతిరేకంగా

tibete:

ཁ་ཐད་དུ་

ukraine:

проти

urdue:

کے خلاف

uzbeke:

qarshi

vjetname:

chống lại

volapuke:

3. kota

zulue:

ngokumelene

II.

Vortero samsignifa:

kontraŭa

1.

Estanta kontraŭ iu aŭ io; mala, malfavora, malamika, malhelpa: kontraŭa direkto; kontraŭa signifo; kontraŭa flanko; kontraŭa propono; ni estas kontraŭaj al via projekto; al li ŝajnis, ke de l' kontraŭa balkono venas mirinda brilo ^DL ; se tio ĉi donus ion novan, kontraŭan al la ĝisnunaj kutimoj, ni devus tion ĉi eviti [26]; iliaj paroloj estas kontraŭaj al iliaj propraj sentoj ^VivZam ; homoj, irantaj en la kontraŭa direkto, komencis bari al ŝi la vojon ^Marta . antagonismo, baro, kontraŭdiri, malhelpo, kontrasto, maleco, opozicio, kontraŭstari

2.

a)

[27] (p.p. du duonrektoj) Kies origino estas ilia nura komuna punkto, kaj inkluzivataj de unu komuna rekto; alidire: ilia kunaĵo estas rekto: du kontraŭaj duonrektoj formas streĉitan angulon.

b)

[28] (p.p. latero kaj vertico en triangulo) Tiaj, ke la vertico ne apartenas al la latero: streki tra vertico ortanton al la kontraŭa latero; latero kontraŭa je (aŭ: al) vertico; ĉiu mezortanto de regula triangulo dusekcas la kontraŭan angulon (la angulon, kies vertico estas kontraŭa al la konsiderata latero).

c)

[29] (p.p. lateroj en kvarlatero) Sen komuna vertico: la kontraŭaj lateroj de paralelogramo estas paralelaj.

d)

[30] (p.p. faco kaj vertico en kvaredro) Tiaj, ke la vertico ne apartenas al la faco: streki tra vertico ortanton al la kontraŭa faco.

26. L. L. Zamenhof: Lingvaj Respondoj, 10. Ceteraj pronomoj
27. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 27, „kontraŭlateraj anguloj“
28. Raoul Bricard: Matematika Terminaro kaj Krestomatio, p. 27
29. Kazimierz Bein: Vortaro de Esperanto, paralelogramo
30. Plena Ilustrita Vortaro, alto 3

angle:

2.a opposite 2.b opposite 2.c opposite 2.d opposite

beloruse:

процілеглы, процілежны, супраціўны, антаганістычны

ĉine:

1. 相反 [xiāngfǎn], 相背 [xiāngbèi], 反 [fǎn], 恰恰相反 [qiàqiàxiāngfǎn]

france:

1. contraire, opposé 2.a (demi-droite) opposée 2.b (côté) opposé, (sommet) opposé 2.c opposé 2.d (face) opposée, (sommet) opposé

germane:

2.a zueinander entgegengesetzt 2.b gegenüberliegend 2.c gegenüberliegend 2.d gegenüberliegend

hispane:

1. opuesto, contrario

hungare:

1. szemben lévő, szemközti, ellentétes, ellenkező, ellenző 2.a ellentétes (félegyenes) 2.b szemközti 2.c ellentétes 2.d szemközti

katalune:

1. contrari, oposat, del davant 2. oposat

nederlande:

1. tegengesteld 2.b tegenoverliggend

nepale:

विपरीत

pole:

1. sprzeczny, przeciwległy, przeciwny 2.a (półprosta) przeciwna 2.b przeciwległy

rumane:

1. contrar, opus

ruse:

1. противоположный, противостоящий 2.a дополнительная (полупрямая) 2.b противолежащая (сторона, вершина) 2.c противоположная (сторона четырёхугольника) 2.d противолежащая (грань, вершина)

tibete:

ཕར་ཕྱོགས་

^*kontraŭe

1.

Aliflanke, en inversa pozicio: la preĝejo staras ĉe la placo, kaj la urbdomo staras kontraŭe; la pordo kontraŭe estis ankaŭ malfermata je l' vespero ^DL .

2.

Male, en inversa direkto, senco aŭ intenco: la vento blovis kontraŭen; mi tre bone fartas, ŝi kontraŭe estas ĉiam malsana; paroli kontraŭe de sia konscienco; la lingvo ne sole ne disdividiĝis, sed kontraŭe, ĝi ĉiam pli unuformiĝis ^DL ; al li kontraŭe respondis Aĥilo piedorapida ^FK .

beloruse:

1. насупраць, проці 2. у адваротным напрамку, наадварот

ĉine:

1. 假道 [jiǎdào], 当面 [dāngmiàn] 2. 倒 [dào], 反而 [fǎnér], 反之 [fǎnzhī], 蘁 [wù], 反过来 [fǎnguolái], 但在 [dànzài], 与此相反 [yǔcǐxiāngfǎn]

france:

1. en face 2. en revanche, par contre

germane:

1. gegenüber 2. dagegen

hispane:

1. contrariamente, frente a frente 2. en dirección contraria, al contrario, en contra

hungare:

1. szemben, ellentétes oldalon, szemközt 2. ellenben, ellentétesen

katalune:

1. davant 2. al contrari

nederlande:

1. er tegenover 2. daarentegen ~en: in de andere richting.

okcitane:

2. al contrari

pole:

naprzeciw, natomiast, przeciwnie, zaś

rumane:

contra, în timp ce, dimpotrivă, și

ruse:

напротив

kontraŭi

(x)

1.

Esti kontraŭa al: mi aŭdis Filonon kaj Oreston paroli […] ili absolute kontraŭas ĉion, kion Paŭlo faras [31]

2.

Agi kontraŭ, malhelpi al, bari: mi pensis, ke tiu instruo kontraŭas feliĉon [32].

3.

Kontraŭdiri al: ne! kontraŭis la avino [33].

31. A. Löwenstein: La ŝtona urbo, 1999
32. H. Sienkewicz, trad. L. Zamenhof: Quo vadis?, 1933
33. S. Engholm: Infanoj en Torento, 1934

angle:

against

beloruse:

1. супрацьстаяць, быць супраць, выступаць супраць 2. супрацьстаяць, перашкаджаць 3. пярэчыць

ĉine:

作对 [zuòduì], 反对 [fǎnduì], 对抗 [duìkàng], 抗争 [kàngzhēng], 抵御 [dǐyù], 敌 [dí], 蘁 [wù], 对立 [duìlì], 抗拒 [kàngjù], 抵制 [dǐzhì], 抵触 [dǐchù], 抗命 [kàngmìng], 方命 [fāngmìng]

france:

s'opposer à

germane:

1. dagegen sein 2. behindern 3. entgegnen

hispane:

estar en contra de

hungare:

1. szemben van, szemközt van 2. akadályoz, ellene van 3. ellentmond, ellene szól

katalune:

ésser contrari, anar en contra, estar en contra

nederlande:

1. ertegen zijn 2. verhinderen 3. tegenspreken

pole:

sprzeciwiać się

rumane:

obiecta, opune

ruse:

противостоять

kontraŭo

1.

Tio, kio troviĝas en kontraŭa pozicio: mia kontraŭo aspektis timiga.

2.

Tio, kion oni povas ricevi interŝanĝe; kontraŭvaloro: mi portas unun ormonon, el kies kontraŭo mi povas aĉeti […] noblan ĉevalon [34]. ekvivalento

3.

Tio, kio havas kontraŭan sencon aŭ celon; malo: konstati la kontraŭon (ol oni atendis) [35]; la dialektiko de kontraŭoj [36]; [jen] oni diras la kontraŭon de tio, kion oni pensas [37]; tio estas tre komprenebla, […] la kontraŭo estus neklarigebla [38]; duono[n] da horo […] li utiligis por pesi la poron kaj la kontraŭon [39].

34. Petro Földeŝ, trad. Ladislao Pásztor: Post Árpád, La granda ludpartio, p. 54
35. Valdemar Langlet: Vojaĝimpresoj, Ĉe Lev Tolstoj en Jasnaja Poljana
36. Marjorie Boulton: Ne nur leteroj de plum-amikoj, Esperanta poezio: mirakla rikolto
37. Ivo Lapenna: Retoriko, Dua Parto
38. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Dektria
39. Henri Vallienne: Ĉu li?, Ĉapitro Kvina

angle:

1. counterpart 2. contrevaleur 3. contrary, opposit

france:

1. vis-à-vis 2. countervalue 3. contraire

germane:

1. Gegenüber 2. Gegenwert 3. Gegenteil

katalune:

1. homòleg 2. contravalor 3. (el) contrari

kontraŭaĵo

Kontraŭa cirkonstanco, kiu kontrastas kun alia aŭ kiu malhelpas ian planon: estas multaj kontraŭaĵoj en lia konduto; kiom da kontraŭaĵoj kaj ĉagrenoj povus esti evitataj, se en la turismo estus enkondukata internacia lingvo; la prefikso „mal“ signifas rektan kontraŭaĵon de la ideo ^FK ; Stetten estis rekte la kontraŭaĵo de sia amiko ^FK ; li travojaĝis la tutan mondon, por trovi [veran reĝidinon], sed ĉie troviĝis ia kontraŭaĵo [40].

40. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Reĝidino sur pizo

beloruse:

процілегласьць, супрацьлегласьць, процілеглае (наз.), супрацьлеглае (наз.), перашкода

ĉine:

障碍 [zhàngài], 矛盾 [máodùn], 反高潮 [fǎngāocháo], 相反 [xiāngfǎn], 突减 [tūjiǎn], 跳栏 [tiàolán], 阻塞 [zǔsè]

france:

adversité, contradiction

germane:

Gegensatz, Hindernis

hispane:

adversidad, problema

katalune:

(l') oposat, (el) contrari, contrarietat, contradicció

pole:

bariera, przeszkoda, rygiel, zapora, zasuwka

rumane:

barieră, obstacol, bolț, baraj, șurub

ruse:

противоположности

kontraŭeco

Kontrasto, granda diferenco, malakordo: akra kaj profunda kontraŭeco; pozicio […] en plena kontraŭeco kun la homa anatomio kaj kun la leĝoj de la egalpezo ^BdV ; venki kontraŭecon por trovi harmonion reciprokan [41]; konfesia kontraŭeco al la universalaj supereco kaj senerareco, kiun la papo atribuas al si [42]. abismo, antipodo

41. Michael Ende, trad. Wolfram Diestel: La Senĉesa Rakonto, La Urbo de Imperiestroj
42. Duilio Magnani: Fondi eklezion?, Monato, 2001/01, p. 4

beloruse:

процілегласьць, супрацьлегласьць, пярэчаньне

ĉine:

不一致性 [bùyīzhìxìng]

germane:

Gegensätzlichkeit

katalune:

oposició

nederlande:

tegenstelling

pole:

przeciwieństwo

rumane:

contrar, opus

ruse:

противоположность, противоречие

kontraŭiĝi

(ntr)

Ekagi, reagi malfavore aŭ malhelpe al...: ne kontraŭiĝu al nia feliĉo! ^Revizoro

beloruse:

процістаяць, супрацівіцца, паўставаць (супраць чагосьці)

france:

s'élever contre

germane:

(sich) entgegen stellen

hispane:

oponerse

hungare:

ellenáll

katalune:

contrariar, anar en contra, oposar-se

nederlande:

niet akkoord gaan

pole:

przeciwstawiać się

rumane:

rezista, opune

ruse:

противостоять

kontraŭulo

Tiu, kiu kontraŭe staras, kontraŭe opinias, kontraŭe agas, en proceso, sporto, lukto...: [li] ĉe la plej malgranda rimarko de la kontraŭuloj ekstaras senhelpe kaj ne scias, kion respondi ^FK ; kontraŭulo de fumado de tabako ^FK ; glavoj de potencaj kontraŭuloj ^Hamlet ; tiuj niaj principaj kontraŭuloj, kiuj antaŭ ne longe malŝate rigardis nin de alte, nun jam krias alarmon [43]; neniel timigitaj de la kontraŭuloj [44]; konsentu rapide kun via kontraŭulo, dum vi estas kun li sur la vojo, por ke la kontraŭulo ne transdonu vin al la juĝisto [45].

43. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Kvara Kongreso Esperantista en Dresden en la 17a de aŭgusto 1908
44. La Nova Testamento, Al la Filipanoj 1:28
45. La Nova Testamento, S. Mateo 5:25

beloruse:

супраціўнік, апанэнт, антаганіст

ĉine:

对头 [duìtou], 仇敌 [chóudí], 敌人 [dírén], 对手 [duìshǒu], 政敌 [zhèngdí], 仇 [chóu], 仇人 [chóurén], 仵 [wǔ], 反对者 [fǎnduìzhě], 敌 [dí], 敌手 [díshǒu], 对抗者 [duìkàngzhě]

france:

adversaire, opposant

germane:

Gegner

hispane:

adversario, contrario

hungare:

ellenfél

katalune:

contrari, adversari, contrincant, antagonista, opositor, detractor

nederlande:

tegenstander

pole:

adwersarz, antagonista, oponent, rywal, przeciwnik

rumane:

dușman

ruse:

противник

tibete:

ཁ་གཏད་

nekontraŭebla

Kiun oni ne povas kontraŭi, nekontraŭstarebla, nerezistebla: la argumento de la frato estis por mi nekontraŭebla [46].

46. M. K. Gandhi, trad. A Giridhar Rao: Eksperimentoj kun la Vero, 2001-2020

beloruse:

якому немагчыма супрацьстаяць

france:

impérieux, irrésistible

katalune:

irresistible

kontraŭe al

(prepoziciaĵo)

Kontraŭ², kontraŭ⁶: fosojn fosis al mi la fieruloj, kontraŭe al Viaj leĝoj [47]; kontraŭe al tio, kion opinias la plenkreskuloj, la temoj familio, geedziĝo, seksa vivo kaj drogo okupas tre malgrandan rolon en la junulara vivo [48]. kontraste al

47. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 119:85
48. C. kaj A. Gacond: Enketo de la ŝtato Neuchâtel pri la bezonoj de la junularo, 1974-01-05

beloruse:

супраць…

ĉine:

相反 [xiāngfǎn], 反倒 [fǎndào], 反义 [fǎnyì]

france:

au contraire de

katalune:

al contrari de, contràriament a, contra

pole:

niezgodnie z, wbrew

rumane:

contrară directivei, cu toate că

III.

Prefikso kun la sencoj de kontraŭ⁵ kaj kontraŭ⁶:

[ĉu] per la kontraŭstaro ilin fini ^Hamlet ? kontraŭbatali, kontraŭmeti, kontraŭparoli, kontraŭstari, kontraŭveneno, kontraŭvera, kontraŭvola

beloruse:

супраць-, проці-, анты-, не-