*kun UV
- I.
-
*kun
Prepozicio signifanta akompanon, kaj montranta:- 1.
- La personon aŭ aferon, kiu estas en sama loko kiel iu aŭ io: esti, resti, vivi, renkontiĝi, manĝi kun iu; la reĝo mem venis […] kun siaj […] korteganoj [1]; kun kiu vi festas, tia vi estas PrV ; mi prenas kun mi mian kamaradon [2]; vi kuntrenis kun vi en tiun mondon ian pekon [3]; Marta renkontiĝis […] kun tio, kun kio renkontiĝas milionoj da homoj Marta .
- 2.
-
La personon, kies ago fariĝis en sama momento kiel alia
(t.e. samtempe kiel):
ili apartenu al vi sola, sed ne al aliaj kun vi
[4];
li deiris kun mi sed alvenis post mi;
la mortiginto mortis kun sia viktimo.
Rim.: En tiu senco oni uzas prefere kune kun: la kuraĝo kreskas kune kun la danĝero [5].
- 3.
- La personon, kiu konkuras al sama celo kiel iu aŭ partoprenas al komuna ago, aŭ la objekton, kiu similas alian per ia karaktero (t.e. samcele kiel): [ili] komencis diskuti kun li [6]; paroli kun li pace [7]; komunikiĝi kun la popolo [8]; ŝi volis ludi kun ili [9]; ekbatali kun li [10]; ili amikiĝis kun […] la grizulo [11]; li volas […] interkonsenti kun la ministroj, ke […] [12]; mi povas repaciĝi kun la ofenditaj [13]; li ne volas edziĝi kun mi [14]; ili havis juĝan aferon kun mi [15]; mi do petas vin, dividi kun mi iom da via sperto [16]; dividi kun mi la ŝarĝon de l' povo [17]; Mi estas kun vi, por vin helpi kaj savi, diras la Eternulo [18]; lin kompari kun la nuna reĝo Hamlet ; mi komprenas interrilati kun homoj [19]; macaj kukoj miksitaj kun oleo [20]; la iom laca koloro de lia vizaĝo […] kontrastis kun la juneco de lia tuta figuro Marta ; ŝia kvieta karaktero […] estis ligita kun tiom da konstanteco kaj freŝeco BdV .
- 4.
- Konstantan detalon aŭ karakteron, kiun oni provizore konsideras aparte de la tuto: betuloj kun arĝenta ŝelo IK ; belaj fiŝoj kun arĝentaj kaj oraj skvamoj [21]; ŝi vidis ĝin tre klare kun ĉiuj detaloj IK ; cervo kun bonaj lumboj [22]; atlaso kun riĉa garnituro da kremkoloraj puntoj FK ; kun sia karaktero la sincera, […] li ne esploros certe la rapirojn Hamlet ; ĉiu sezono kun sia bono PrV .
- 5.
-
Cirkonstancan detalon, kiu karakterizas agon aŭ aganton:
li forturnis sin kaj foriris kun kolero
[23];
sian buŝon ŝi malfermas kun saĝo
[24];
ŝi desaltis kun bruo de sia dormoloko
[25];
sidis Marta kun okuloj fiksitaj sur desegnaĵo
Marta
;
ŝi […] kisis lin kun senhonta vizaĝo
[26];
la samtempuloj renkontas ilin […] kun ia
neklarigebla malamikeco
EE
;
liaj servantoj staris kun disŝiritaj vestoj
[27];
li foriras kun longa nazo
PrV
;
(= elrevigita);
kun (ĉe) la lastaj vortoj Mario eliris el la
salono
Marta
;
kun la tempo la formo nova iom post iom elpuŝos la
formon malnovan
[28];
la nombro da adeptoj de tiu ĉi lingvo kreskadus kun ĉiu horo
FK
.
Rim.: Anstataŭ kun5 oni povas uzi akuzativon: pendigi kanajlon la kapon malsupren [29]. Tamen, en duopaj esprimoj (jaro post jaro, punkto post punkto, vizaĝo kontraŭ vizaĝo, okulo pro okulo, ŝultro ĉe ŝultro) oni foje uzas nominativon sen prepozicio: Marta renkontiĝis, vizaĝo kontraŭ vizaĝo, kun [ĝi] Marta .
- 6.
- (evitinde)
Personon aŭ objekton, kiun koncernas la ago (= pri,
kontraŭ, al):
kiel vi estas unu kun (kontraŭ) la
dua
Hamlet
?
se […] io okazos kun (al) ni
Marta
...;
tiel estis kun (pri) ĉiu utila ideo, tiel
estis kun (pri) ĉiu utila elpenso
EE
;
liaj infanoj faris kun li, kiel li ordonis
[30];
vidante, ke li havas kontraŭ si du voĉojn, [li]
devis cedi kun (pri) sia postulo pri (al,
je) plendo
[31];
kun (pri) la donacoj de Feniciano oni devas esti
tre singarda
[32];
ŝi rekomendis al la infano esti singarda kun (pri)
la fajro
Marta
;
esti humila kun (kontraŭ) malriĉuloj
[33];
ŝi hezitis kun (pri) la finado de la
demando
Marta
;
de nun kun via virga afableco (= vian afablecon)
avaru pli
Hamlet
;
kun konfido (= konfidi) neniam rapidu
PrV
.
Rim. 1: Tiu uzo de kun6 estas efektiva germanismo, kaj pli bone estas uzi pli precizajn prepoziciojn, kiel ni faris interkrampe.Rim. 2: Oni trovas ankaŭ kelkfoje la prepozicion kun uzata por montri rimedon aŭ ilon (= per). Tiun uzon oni devas plej severe eviti, ĉar ĝi estas nepre malaprobinda francismo kaj germanismo: mi ne indulgos lin pro tio, ke li persekutis kun glavo sian fraton [34]; enkuris knabineto […] tiranta kun si longan puncan laĉon, kun (per) kiu ŝi antaŭ momento faris gimnastikajn ekzercojn Marta ; la konsternita ambasadoro […] ne sciis, kion fari kun sia persono [35].
1. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La novaj vestoj de la reĝo
2. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
3. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Kvara
4. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 5:17
5. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Unua
6. La Nova Testamento, Marko 8:11
7. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 37:4
8. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XVI
9. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, La virineto de maro
10. N. V. Gogol, trad. L. L. Zamenhof: La Revizoro, Akto dua
11. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Neĝulino kaj Rozulino
12. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXV
13. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Kvina
14. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Readmono 25:7
15. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Ijob 31:13
16. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XXIII
17. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XVII
18. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeremia 15:20
19. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
20. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 29:2
21. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Dio de dormo
22. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 30:31
23. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Reĝoj 5:12
24. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 31:26
25. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 2, Neĝa reĝino
26. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 7:13
27. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, II. Samuel 13:31
28. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
29. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
30. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 50:12
31. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XV
32. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 3, Ĉapitro XVI
33. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Sentencoj 16:19
34. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Amos 1:11
35. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XI- afrikanse:
- met
- albane:
- me
- amhare:
- ጋር
- angle:
- 1. with (alongside, in the company of) 2. with (together, at the same time as) 3. with (against, mutual involvement) 4. with (having) 5. with (in regard to, affected by a certain emotion or condition)
- arabe:
- مع
- armene:
- հետ
- azerbajĝane:
- ilə
- beloruse:
- з
- bengale:
- সঙ্গে
- birme:
- နှင့်
- bosne:
- s
- bulgare:
- с
- ĉeĥe:
- s, se (7. pád)
- ĉine:
- 一起 [yīqǐ], 与 [yǔ], 與 [yǔ], 偕 [xié], 偕 [jiē], 可带有 [kědàiyǒu], 可帶有 [kědàiyǒu]
- dane:
- med
- estone:
- koos
- eŭske:
- honekin
- filipine:
- may
- france:
- avec
- galege:
- con
- germane:
- mit
- guĝarate:
- સાથે
- haitie:
- ak
- haŭse:
- tare da
- hinde:
- साथ
- hispane:
- con
- hungare:
- -val, -vel
- igbe:
- ọrụ
- indonezie:
- dengan, bersama
- irlande:
- le
- islande:
- með
- itale:
- con
- japane:
- とともに
- jave:
- karo
- jide:
- מיט
- jorube:
- pẹlu
- kanare:
- ಜೊತೆ
- kartvele:
- ერთად
- katalune:
- amb
- kazaĥe:
- бірге
- kimre:
- gyda
- kirgize:
- менен
- kmere:
- ជាមួយនឹង
- koree:
- 와
- korsike:
- cù
- kose:
- kunye
- kroate:
- s
- kurde:
- bi
- latine:
- cum
- latve:
- ar
- laŭe:
- ກັບ
- litove:
- su
- makedone:
- со
- malagase:
- amin’ny
- malaje:
- dengan
- malajalame:
- കൂടെ
- malte:
- ma
- maorie:
- ki
- marate:
- सह
- monge:
- nrog
- mongole:
- нь
- nederlande:
- met
- nepale:
- संग
- njanĝe:
- ndi
- okcidentfrise:
- sy
- okcitane:
- amb, ambe
- panĝabe:
- ਦੇ ਨਾਲ
- paŝtue:
- سره
- pole:
- z (wraz)
- portugale:
- 1. com (em companhia de), em companhia de
- ruande:
- hamwe na
- rumane:
- cu
- ruse:
- с
- samoe:
- i
- sinde:
- سان
- sinhale:
- සමග
- skotgaele:
- le
- slovake:
- s, so
- slovene:
- s
- somale:
- la
- ŝone:
- ne
- sote:
- le
- sunde:
- jeung
- svahile:
- kwa
- svede:
- med
- taĝike:
- аз
- taje:
- ด้วย
- tamile:
- உடன்
- tatare:
- белән
- telugue:
- తో
- tibete:
- མཉམ་དུ་
- ukraine:
- еякі
- urdue:
- کے ساتھ
- uzbeke:
- bilan
- vjetname:
- với
- zulue:
- nge
- II.
-
Vortero havanta la sencojn de kun 1, kun 2, kun 3:
*kune
-
Adverbo signifanta „samloke, samtempe, samcele kiel“:
vi ne devas puŝi ĉiuj kune
FK
;
vojaĝadi kune
[36];
kune labori
DL
;
[li] aĉetis al si grandan faskon da angiloj kaj
buĉitan porkideton,
kaj ĉion kune en korbo li starigis malantaŭe
[37];
ĉiutaga kuneestado
BdV
;
patro kaj patrino kune estas nomataj
gepatroj
[38];
ili parolis kune, ‐ jes, pri kio ili en efektiveco parolis
[39]?
al ĉiuj kune ni esprimas koran dankon
[40];
ni bataladu kune tenataj
per unu bela espero
[41]!
-op
36. La Nova Testamento, II. Korintanoj 8:19
37. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Ib kaj malgranda kristino
38. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 36
39. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 3, Kolo de botelo
40. L. L. Zamenhof: Paroloj, Parolado antaŭ la Unua Kongreso Esperantista en Boulogne sur Mer en la 5a de aŭgusto 1905
41. L. L. Zamenhof: Al la Fratoj- afrikanse:
- saam
- albane:
- së bashku
- amhare:
- አንድ ላየ
- angle:
- together
- arabe:
- معا
- armene:
- միասին
- azerbajĝane:
- birlikdə
- beloruse:
- разам
- bengale:
- একসঙ্গে
- birme:
- အတူတူ
- bosne:
- zajedno
- ĉeĥe:
- celkem, dohromady, společně, spolu, vcelku
- ĉine:
- 一同 [yītóng], 一起 [yīqǐ], 一道 [yīdào], 共同 [gòngtóng], 联袂 [liánmèi], 聯袂 [liánmèi]
- dane:
- sammen
- estone:
- kokku
- eŭske:
- elkarrekin
- filipine:
- magkasama
- france:
- ensemble
- galege:
- xuntos
- germane:
- zusammen
- guĝarate:
- એક સાથે
- haitie:
- ansanm
- haŭse:
- tare
- hinde:
- एक साथ
- hispane:
- en común, conjuntamente
- hungare:
- együtt
- igbe:
- ọnụ
- indonezie:
- bersama
- irlande:
- le chéile
- islande:
- saman
- itale:
- assieme
- japane:
- 一緒に [いっしょに]
- jave:
- bebarengan
- jide:
- צוזאַמען
- jorube:
- papo
- kanare:
- ಒಟ್ಟಿಗೆ
- kartvele:
- ერთად
- kazaĥe:
- бірге
- kimre:
- gyda’i gilydd
- kirgize:
- бирге
- kmere:
- រួមគ្នា
- koree:
- 함께
- korsike:
- nsemmula
- kose:
- kunye
- kroate:
- zajedno
- kurde:
- bihevra
- latine:
- simul
- latve:
- kopā
- laŭe:
- ຮ່ວມກັນ
- litove:
- kartu
- makedone:
- заедно
- malagase:
- miara
- malaje:
- bersama-sama
- malajalame:
- ഒന്നിച്ച്
- malte:
- flimkien
- maorie:
- tahi
- marate:
- एकत्र
- monge:
- ua ke
- mongole:
- хамтдаа
- nederlande:
- samen
- nepale:
- सँगै
- njanĝe:
- pamodzi
- okcidentfrise:
- mei-inoar
- panĝabe:
- ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ
- paŝtue:
- په ګډه
- pole:
- pospołu, razem, wraz, wspólnie, zarazem
- ruande:
- hamwe
- rumane:
- împreună
- ruse:
- вместе
- samoe:
- faʻatasi
- sinde:
- گڏ
- sinhale:
- එකට
- skotgaele:
- còmhla
- slovake:
- spoločne
- slovene:
- skupaj
- somale:
- wada
- ŝone:
- pamwe chete
- sote:
- hammoho
- sunde:
- bareng
- svahile:
- pamoja
- svede:
- tillsammans
- taĝike:
- ҳамроҳ
- taje:
- เข้าด้วยกัน
- tamile:
- ஒன்றாக
- tatare:
- бергә
- telugue:
- కలిసి
- tibete:
- མཉམ་དུ་
- ukraine:
- разом
- urdue:
- ایک ساتھ مل کر
- uzbeke:
- birga
- vjetname:
- cùng
- zulue:
- ndawonye
kune kun
(prepoziciaĵo)- Kun, precize je la sama loko, tempo, celo: li eniris kune kun siaj disĉiploj [42]; kun Emilo ni estis kune dum tutaj ok tagoj, kaj kiam ni poste revojaĝis […], li nin akompanis [43]; oni povas ankaŭ preni la tutan vorton, t. e. la radikon kune kun ĝia gramatika finiĝo [44]; la Fundamento devas resti severe netuŝebla eĉ kune kun siaj eraroj [45]; oni devas havi certan praktikan konsideradon, kiun oni kompreneble ne akiras kune kun la ĉiutaga manĝo [46]; la junulo […] kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ niaj malamikoj [47].
42. La Nova Testamento, Johano 18:1
43. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 4, Peco da perlovico
44. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 27
45. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Antaŭparolo
46. Frederiko Schiller, trad. L. L. Zamenhof: La rabistoj, Akto Dua
47. L. L. Zamenhof: Fundamento de Esperanto, Ekzercaro, § 39- angle:
- together with (at the same time as)
- beloruse:
- разам з
- ĉeĥe:
- s, se (7. pád)
- ĉine:
- 一道 [yīdào], 輔以 [fǔyǐ], 辅以 [fǔyǐ]
- france:
- en même temps que, en compagnie de
- germane:
- zusammen mit
- hispane:
- en unión de, en compañía de
- hungare:
- -val együtt, -vel együtt
- indonezie:
- bersama dgn
- itale:
- assieme a
- japane:
- ~といっしょに
- latine:
- una cum
- nederlande:
- samen met
- pole:
- razem z
- rumane:
- împreună cu
- ruse:
- вместе с
- slovake:
- s, so
- svede:
- tillsammans med
kuna
- angle:
- common (having in common)
- beloruse:
- сумесны, супольны
- ĉeĥe:
- společný
- ĉine:
- 車鎖 [chēsuǒ], 车锁 [chēsuǒ]
- france:
- commun
- germane:
- beisammen, zusammen
- hispane:
- adjunto
- hungare:
- együttes, közös
- indonezie:
- bersama (adj.)
- itale:
- comune (di o tra due o più), unito (in relazione con), congiunto (in relazione con)
- japane:
- いっしょの, 同じ [おなじ]
- pole:
- wspólny
- rumane:
- comun
- ruse:
- совместный
- slovake:
- spoločný
- ukraine:
- спільний
kunaĵo
- 1.
-
Aro da kunigitaj objektoj:
EU ne estas ŝtato, sed ia speco de „konfederacio”, nome
kunaĵo de ŝtatoj,
kiuj interkonsentis pri komunaj agadoj en difinitaj kampoj
[48].
aro,
fasko,
garbo,
tutaĵo.
- 2.
[49]
(de du aroj
`bb E`
kaj `bb F`)
Aro, kies elementoj apartenas al `bb E` aŭ
al `bb F`:
la kunaĵon de `bb E` kaj
`bb F`
oni signas per `bb E uu bb F`
(legu: e aŭ fo, aŭ: e kun fo);
la kunaĵo de aro el subaroj (la kunaĵo
de ĉiuj subaroj en la aro).
Rim.: Vd rimarkon sub komunaĵo.
48. Monato, Marko Naoki Lins: Eŭropo ekzemplo de bono kaj malbono, 2004
49. R. Hilgers: Yashovardhan: k.a.: EK-Vortaro de matematikaj terminoj, §240- angle:
- 2. union
- beloruse:
- аб’яднаньне, набор, злучэньне, сума
- ĉine:
- 1. 拼接 [pīnjiē], 形成之物或机构 [xíngchéngzhīwùhuòjīgòu], 形成之物或機構 [xíngchéngzhīwùhuòjīgòu], 瓜葛 [guāgé] 2. 統一 [tǒngyī], 统一 [tǒngyī], 併 [bìng], 并 [bìng]
- france:
- 2. union
- germane:
- 1. Gebilde, Gefüge, Verbindung, Vereinigung 2. Vereinigungsmenge
- hispane:
- 1. paquete, conjunto 2. unión
- hungare:
- 1. köteg, csomó, együttes 2. unó
- indonezie:
- 1. gabungan, persatuan, serikat, perserikatan 2. gabungan (himpunan)
- itale:
- complesso (sost.)
- japane:
- 寄せ集め [よせあつめ], 組み合わせ [くみあわせ]
- nederlande:
- 2. unie
- pole:
- 1. unia, wspólny związek, część wspólna 2. suma, połączenie
- rumane:
- relație comună
- ruse:
- объединение 2. объединение
- ukraine:
- з’єднання, набір
kuneco
- Stato de du aŭ pluraj personoj aŭ objektoj, kiuj estas kune: mi petegas vin […] per la kuneco de nia juneco Hamlet ; la graco de la Sinjoro Jesuo Kristo kaj la amo de Dio kaj la kuneco de la Sankta Spirito estu kun vi ĉiuj [50].
50. La Nova Testamento, II. Korintanoj 13:14- angle:
- togetherness, company (companionship)
- beloruse:
- супольнасьць, спалучанасьць
- ĉeĥe:
- družba, pospolitost, společenství
- ĉine:
- 两立 [liǎnglì], 兩立 [liǎnglì], 共处 [gòngchǔ], 共處 [gòngchǔ]
- france:
- coexistence
- germane:
- Zusammensein, Beisammensein
- hispane:
- convivencia
- hungare:
- közösség, együttesség, együttlét
- indonezie:
- kebersamaan
- itale:
- concomitanza, comunanza
- japane:
- 関係 [かんけい], 結びつき [むすびつき]
- pole:
- wspólnota
- rumane:
- comunitate
- ruse:
- совместность, близость
- slovake:
- družba, pospolitosť, spoločenstvo
- ukraine:
- спільність
kunigi
(tr)-
Fari, ke pluraj personoj aŭ objektoj estu kune:
kunigi amikojn, la du ekstremaĵojn de ŝnuro, la brovojn;
kunigi utilon kun agrablo;
li kunigis siajn piedojn sur la lito, kaj mortis
[51];
li kunigis kvin tapiŝojn unu kun la alia
[52];
oni devas kunigi unu fakton kun alia, por veni al konkludo
[53];
Mi kunigos ilin kiel ŝafojn en ŝafejo
[54];
li […] ŝutkunigis […] la tutan monon en
formo de granda
amasaĵo
[55];
lingvo tutmonda devas esti pretigata per la kunigita
laboro de la tuta civilizita mondo
DL
.
cementi,
kunligi,
unuigi
51. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 49:33
52. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 36:10
53. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Predikanto 7:27
54. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Miĥa 2:12
55. H. C. Andersen, trad. L. L. Zamenhof: Fabeloj, vol. 1, Malgranda Niko kaj granda Niko- angle:
- assemble, join together, put together, bring together
- beloruse:
- аб’ядноўваць, задзіночваць, злучаць, спалучаць
- ĉeĥe:
- dát dohromady, sdružit, sloučit, spojit, stmelit
- ĉine:
- 凑 [còu], 湊 [còu], 凑合 [còuhe], 湊合 [còuhe], 心怀感激 [xīnhuáigǎnjī], 心懷感激 [xīnhuáigǎnjī], 联系着 [liánxìzhuó], 聯繫著 [liánxìzhuó], 攒 [cuán], 攢 [cuán], 召集 [zhàojí], 彙總 [huìzǒng], 汇总 [huìzǒng]
- france:
- rapprocher, réunir, unir
- germane:
- verbinden, vereinigen, vereinen, zusammentun, zusammenfügen
- hispane:
- reunir, unir, juntar, empalmar, enganchar
- hungare:
- összesít, összehoz, egyesít
- indonezie:
- gabung, menggabung, menggabungkan, menyatukan, mempersatukan, menyekutui, menyekutukan, mempersekutui, mempersekutukan, menyerikati, menyerikatkan
- itale:
- unire, riunire, congiungere, accoppiare, agglomerare
- japane:
- いっしょにする, まとめる, 集める [あつめる], 結びつける [むすびつける]
- nederlande:
- samenvoegen
- pole:
- łączyć, przymocowywać, przytwierdzać, zespolić, zetknąć
- rumane:
- uni, alătura
- ruse:
- объединить, совместить
- slovake:
- pospájať, spojiť, zlúčiť
- svede:
- sammanföra, förena
- tibete:
- ཁ་དཀྲིས་
- ukraine:
- з’єднувати, поєднувати, сполучати, збирати докупи
kunigaĵo
kunigilo
-
Io (instrumento, rimedo) kiu kunigas:
litovoj kantis sian himnon, kiu fariĝis potenca kunigilo de samlandanoj
[56].
ligilo,
56. Monato, last: Himno ĉirkaŭ la mondo, 2013- angle:
- unifying link
- beloruse:
- злучальная прылада
- germane:
- verbindendes Element
- indonezie:
- alat pemersatu, alat penggabung
kuniĝi
(ntr)- Esti kunigita kun; ekesti kun: ĉiuvespere ili kuniĝis en mia ĉambro; kun kiu vi kuniĝas, tia vi fariĝas PrV ; du ĉenetojn […] kuniĝantaj per siaj finoj [57]; dum la edzo vivas, ŝi kuniĝas kun alia viro [58]; malbonaj kuniĝoj malbonigas bonajn morojn. [59]; ĉiuj bonaj aferoj kuniĝas triope [60]; ŝipetoj, kuniĝintaj kiel aro da anseroj, diskuradis en ĉiujn direktojn [61]; lia malsato kuniĝis kun la bonegeco de la manĝaĵoj en mirindan guston [62]; la sonoj de harpoj kuniĝis kun la kriegoj de la ebriaj festenantoj [63]; astrologoj ektimigis la popolojn per antaŭdiro, ke baldaŭ fariĝos kuniĝo de ĉiuj planedoj FK ; vi trovos en li la kuniĝon de ĉiuj talentoj Hamlet .
57. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Eliro 28:14
58. La Nova Testamento, Romanoj 7:3
59. La Nova Testamento, I. Korintanoj 15:33
60. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Tablo, la orazeno kaj bastono el sako
61. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 1, Ĉapitro XI
62. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro IX
63. B. Prus, trad. Kazimierz Bein: La Faraono, vol. 2, Ĉapitro XIV- angle:
- come together, join, gather, assemble
- beloruse:
- аб’ядноўвацца, задзіночвацца, злучацца, спалучацца
- ĉine:
- 聚拢 [jùlǒng], 聚攏 [jùlǒng], 抱成一团 [bàochéngyītuán], 抱成一團 [bàochéngyītuán]
- france:
- s'unir
- germane:
- zusammenkommen
- hispane:
- reunirse, unirse
- hungare:
- összejön, társul, egyesül
- indonezie:
- bergabung, bersatu, menyatu, bersekutu, berserikat
- itale:
- riunirsi, radunarsi, accoppiarsi, conglomerarsi
- japane:
- いっしょになる, まとまる, 集まる [あつまる], 結びつく [むすびつく]
- nederlande:
- samenkomen
- pole:
- pojednać się
- rumane:
- reconciliate fi
- ruse:
- объединиться
- ukraine:
- з’єднуватися, збиратися докупи/разом
kunulo
-
Homo, kiu ordinare estas kun alia:
Adam diris: la edzino, kiun Vi donis al mi kiel
kunulinon, ŝi donis al mi de
la arbo, kaj mi manĝis
[64];
tiu […] ne faras malbonon al sia kunulo,
kaj ne ĵetas malhonoron sur sian proksimulon
[65];
liberigite, ili venis al siaj kunuloj kaj rakontis ĉion
[66];
vi do rigardas min kiel kunulon, akceptu lin tiel same, kiel
min mem
[67];
se vi ekamos min kaj mi fariĝos via amiko kaj ludkunulo,
[…] mi
malleviĝos ĝis la fundo kaj alportos la globon
[68];
la lignaĵisto kaj liaj kunuloj amuziĝis ĝis malfrua nokto
[69];
mi estas kunulo kaj plej intima amiko de la princo
IK
;
bonaj kalkuloj, bonaj kunuloj
PrV
.
asociano,
kamarado,
kolego,
societano,
vivkunulo
64. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Genezo 3:12
65. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Psalmaro 15:2-3
66. La Nova Testamento, La agoj 4:23
67. La Nova Testamento, Filemon 1:17
68. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Reĝo rano aŭ fera Henriko
69. Jakob Grimm, Wilhelm Grimm, trad. Kazimierz Bein: Elektitaj Fabeloj de Fratoj Grimm, Tablo, la orazeno kaj bastono el sako- angle:
- buddy, companion, comrade, partner
- beloruse:
- кампаньён, таварыш, напарнік
- ĉeĥe:
- druh, společník
- ĉine:
- 伙伴 [huǒbàn], 伴侣 [bànlǔ:], 伴侶 [bànlǔ:], 侣 [lǔ:], 侶 [lǔ:], 同伴 [tóngbàn], 伴 [bàn], 同袍 [tóngpáo]
- france:
- compagne, compagnon
- germane:
- Gefährte, Kumpel, Partner
- hispane:
- compañero, camarada, colega
- hungare:
- társ
- indonezie:
- pendamping, kamerad, kompanyon, mitra, partner, pasangan, sekutu
- itale:
- compagno
- japane:
- 仲間 [なかま], 連れ [づれ], 同伴者 [どうはんしゃ], 相方 [あいかた], 相棒 [あいぼう], パートナー [ぱーとなー]
- nederlande:
- metgezel
- pole:
- kompan, konkubent, kum
- rumane:
- însoțitor, coabitant, prieten bun
- ruse:
- товарищ, приятель
- slovake:
- partner, spoločník
- tibete:
- རོགས་པ་
- ukraine:
- приятель, товариш, напарник
kunularo
- angle:
- company (companions)
- beloruse:
- аб’яднаньне, садружнасьць, суполка, кампанія, таварыства
- ĉeĥe:
- společníci
- ĉine:
- 伙 [huǒ], 夥 [huǒ], 一群人 [yīqúnrén], 組 [zǔ], 组 [zǔ]
- france:
- compagnie (groupe de personnes), groupe (de personnes)
- germane:
- Gemeinschaft, Gruppe
- hispane:
- compañía (grupo de personas), grupo (de personas)
- indonezie:
- grup
- japane:
- 仲間 [なかま], 一同 [いちどう]
- pole:
- drużyna (zastęp towarzyszy)
- rumane:
- companie (nu ca institutie !)
- slovake:
- spoločníci
kunuleco
- Stato de tiuj, kiuj ofte, volonte kunestas: ili persistis en la instruo de la apostoloj kaj en la kunuleco, en la dispecigo de pano kaj en preĝoj [72]; fidela estas Dio, per kiu vi estas alvokitaj en la kunulecon de Lia Filo Jesuo Kristo [73]; ni havas kunulecon unu kun la alia [74]; li partoprenis la sportojn de la infanoj kun […] plenkora kunuleco [75].
72. La Nova Testamento, La agoj 2:42
73. La Nova Testamento, I. Korintanoj 1:9
74. La Nova Testamento, I. Johano 1:7
75. E. R. Burroughs, trad. K. R. C. Sturmer: Princino de Marso, 1938- angle:
- companionship, comradeship, fellowship
- beloruse:
- аб’яднанасьць, напарніцтва, таварыства
- ĉine:
- 情义 [qíngyì], 情義 [qíngyì], 友誼 [yǒuyì], 友谊 [yǒuyì], 亲爱精诚 [qīnàijīngchéng], 親愛精誠 [qīnàijīngchéng]
- france:
- camaraderie
- germane:
- Gemeinschaft
- hispane:
- camaradería
- indonezie:
- persekutuan
- pole:
- pojednawczość
ĉi-kuna
- 1.
- Kun tiu ĉi: mi tuj prezentas vin al nia ĉi-kuna amiko [76].
- 2.
Kun la nunaĵo, kune enpakita,
kunsendata:
per la ĉi-kuna bilo vi ricevos de mia banko
dudek kvin luidorojn
[77].
kunsendaĵo
76. Monato, Eriko Navaro: Flugiloj de libereco, 2013
77. C. de Laclos, trad. J.-L. Tortel: Danĝeraj rilatoj, [2011]- angle:
- included, herein
- beloruse:
- уключаны (у нешта), далучаны, даданы
- ĉine:
- 附上 [fùshàng], 其內 [qínèi], 其内 [qínèi]
- france:
- ci-joint
- germane:
- 2. anbei
- hispane:
- adjunto, incluido
- indonezie:
- 2. bersama dgn ini, bersama ini, terlampir
rekunigi
(tr)- Rekonduki al sama loko, de kiu okazis disiro: la intendanto […] rekunigis ilin kaŝe kaj reorganizis ilian bandon [78].
78. Chun-Chan Yeh, trad. W. Auld: Montara Vilaĝo, 1984- angle:
- rejoin, reassemble, bring back together
- beloruse:
- аб’яднаць зноў, сабраць зноў
- ĉine:
- 团聚 [tuánjù], 團聚 [tuánjù]
- france:
- rassembler
- germane:
- wieder vereinen
- indonezie:
- gabung kembali, menggabung kembali, menggabungkan kembali, menyatukan kembali, mempersatukan kembali, menyekutui kembali, menyekutukan kembali, mempersekutui kembali, mempersekutukan kembali, menyerikati kembali, menyerikatkan kembali
sekskuniĝi
(ntr)-
Havi seksan rilaton:
se ies edzino forflankiĝos kaj […] iu viro kuŝos kun
ŝi sekskuniĝe,
kaj tio estos kaŝita antaŭ ŝia edzo, […] tiam la edzo
alkonduku
sian edzinon al la pastro
[79];
dum lia unua universitata jaro ŝi rifuzis sekskuniĝi kun li
kaj li neniam
poste sukcesis
[80].
amori,
fiki,
koiti,
kopulacii
79. trad. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Nombroj 5:13
80. Monato, Vilĉjo Simcock: Kiom varmega estas la infero?, 2005- angle:
- have sex, copulate
- beloruse:
- займацца сэксам
- ĉine:
- 性愛 [xìngài], 性爱 [xìngài], 作愛 [zuòài], 作爱 [zuòài], 做愛 [zuòài], 做爱 [zuòài], 姤 [gòu], 媾合 [gòuhé], 交媾 [jiāogòu]
- france:
- s'accoupler, faire l'amour, baiser, coïter, copuler, coucher
- germane:
- Geschlechtsverkehr miteinander haben, miteinander Sex haben, es miteinander treiben
- hispane:
- aparearse, hacer el amor, copular
- indonezie:
- amput, mengamput, ancuk, mengancuk, entot, mengentot, berhubungan seksual, bersanggama, bersetubuh
- itale:
- accoppiarsi, fare l'amore, copulare, coprire
- japane:
- 交尾する [こうびする], 性交する [せいこうする]
- kekĉie:
- aatinank
- pole:
- spółkować
- ruse:
- совокупляться
sekskuniĝo, seksa kuniĝo
81. L. Beaucaire: Kruko kaj Baniko el Bervalo, 1970- angle:
- sex, copulation
- beloruse:
- сэкс, полавы акт
- ĉine:
- 性愛 [xìngài], 性爱 [xìngài], 性交 [xìngjiāo], 性关系 [xìngguānxi], 性關係 [xìngguānxi]
- france:
- accouplement, accoppiamento (sessuale), copula (sessuale), amour, baise, coït, copulation, relation sexuelle
- germane:
- sexuelle Vereinigung
- hispane:
- apareamiento, el sexo, el coito
- indonezie:
- hubungan seksual, sanggama, persanggamaan, seks, persetubuhan
- japane:
- 交接 [こうせつ], 交尾 [こうび]
- pole:
- stosunek (seksualny)
- ruse:
- совокупления
ŝnurkunulo ItEsp
Ulo kiu estas kunligita al aliaj per sekurŝnuro
dum montogrimpado.
- angle:
- simul-climber, rope teammate
- germane:
- Seilkamarad
- indonezie:
- teman tali
- itale:
- compagno di cordata
vivkunulo
-
Homo kun kiu oni dividas la ĉiutagan vivon, inkluzive de la
seksa vivo, same kiel faras edzo aŭ edzino:
ŝi konvinkiĝis, ke nur mi estas ŝia sola konvena vivkunulo
[82];
laŭ freŝa statistiko, 55 % de la edzoj kaj 45 % de la edzinoj
trompis almenaŭ
unufoje sian vivkunulon
[83].
amanto,
amoranto,
konkubino,
koramiko
82. Sándor Szathmári: Satiraj rakontoj, Tria preĝo de Pygmalion
83. Monato, Roberto Pigro: Ami, estimi kaj kokri, 2011- angle:
- living partner, life partner
- beloruse:
- сужыцель, партнэр (у жыцьці)
- ĉeĥe:
- družka ve společné domácnosti
- france:
- compagnon, compagne, concubin, concubine, conjoint, conjointe, copain, copine
- germane:
- Lebensgefährte
- hispane:
- compañero, compañera, cónyuge, novio, novia
- indonezie:
- partner hidup (lk), pasangan hidup (lk), teman hidup (lk)
- itale:
- covivente
- japane:
- 配偶者 [はいぐうしゃ], パートナー [ぱーとなー]
- pole:
- partner życiowy
- portugale:
- companheiro, companheira
- rumane:
- partener de viață
- ruse:
- спутник жизни
- slovake:
- družka
vivkunulino
- angle:
- female living partner, female life partner
- beloruse:
- сужыцелька, партнэрка (у жыцьці)
- ĉeĥe:
- družka ve společné domácnosti
- france:
- compagne, concubine, conjointe, copine
- germane:
- Lebensgefährtin
- hispane:
- compañera, cónyuge, novia
- indonezie:
- partner hidup (pr), pasangan hidup (pr), teman hidup (pr)
- itale:
- covivente
- pole:
- partnerka życiowa
- portugale:
- companheira
- rumane:
- partener de viață
- ruse:
- спутник жизни
- slovake:
- družka
-
Adverbo signifanta „samloke, samtempe, samcele kiel“:
vi ne devas puŝi ĉiuj kune
FK
;
vojaĝadi kune
[36];
kune labori
DL
;
[li] aĉetis al si grandan faskon da angiloj kaj
buĉitan porkideton,
kaj ĉion kune en korbo li starigis malantaŭe
[37];
ĉiutaga kuneestado
BdV
;
patro kaj patrino kune estas nomataj
gepatroj
[38];
ili parolis kune, ‐ jes, pri kio ili en efektiveco parolis
[39]?
al ĉiuj kune ni esprimas koran dankon
[40];
ni bataladu kune tenataj
per unu bela espero
[41]!
- III.
-
kun-
Prefikso havanta la sencojn de kun 1, kun 2, kun 3, kaj montranta:- 1.
- Samlokecon: kunveni (veni kun aliaj); kunsidi (sidi kun aliaj); kunpreni (preni kun si); kunporti (porti kun si); kunpuŝi (puŝi unu alian); kunligi (ligi ion kun alia); kunmeti (meti ion kun alia); kunsufiksa vorto, kunfolia arbo, kunŝtona vojo.
- 2.
- Samtempecon: kundisĉiplo (kiu lernas samtempe), kunokazi.
- 3.
- Samcelecon: kunmiliti, kunbatali, kunverki, kunlabori.
- angle:
- co- (prefix), con- (prefix)
- beloruse:
- су-, з-
- hungare:
- össze-, -társ, együtt- ~puŝi: meglökik egymást.
- indonezie:
- ko- (prefiks), kom- (prefiks), kon- (prefiks)
- ruse:
- с-, со- ~puŝi: столкнуть (что-то с чем-то). ~disĉiplo: соученик.
